در فرانسه، حقوق مؤلف شامل حقوق اخلاقی و حقوق مادی توسط قانون مالکیت فکری تضمین میشود. این قانون از آثار در برابر هرگونه بهرهبرداری غیرمجاز محافظت میکند و به هنرمند امکان میدهد شرایط استفاده از اثر را خود تعیین کند. حق اخلاقی غیرقابل انتقال و مختص پدیدآورنده اثر است و از همان لحظه خلق یک اثر هنری اصیل به او تعلق دارد، و مالکیت اثر ، فارغ از نوع، شکل بیان، هدف یا ارزش ، را به رسمیت می شناسد (ماده 112-1 قانون مالکیت فکری). حقوق مادی نیز به هنرمند اجازه میدهد استفاده از آثار خود را کنترل کند و در قبال آن دستمزد دریافت کند. این حقوق تا 70 سال پس از مرگ مؤلف محفوظ میمانند.
هنرمند بودن در فرانسه یعنی…
۱. محافظت از اثر و تأمین مسیر حرفهای هنرمند
این حقوق توسط نهادهایی مدیریت میشوند مانند:
خانه هنرمندان (La Maison des Artistes) برای هنرهای تجسمی
Agessaامنیت اجتماعی نویسندگان-هنرمندان
زندگی از راه هنر در فرانسه
مجوزهای کار برای فعالیتهای شغلی و مستقل
برای انجام فعالیت هنری در فرانسه به عنوان هنرمند ایرانی، هنرمند می تواند مجوز کاری با توجه به وضعیت فعالیت خود دریافت کند.
فعالیت به عنوان کارمند
اگر هنرمندی توسط یک نهاد فرانسوی استخدام شود، کارفرما باید درخواست مجوز کار بدهد. Intermittent du spectacle (کارکنان قراردادی در حوزه موسیقی، ادبیات، سینما…) باید حداقل تعداد ساعات کاری مشخصی داشته باشند تا از پوشش اجتماعی ویژه به تناسب فعالتشان بهرهمند شوند.
فعالیت مستقل
هنرمند میتواند بهعنوان هنرمند-نویسنده یا خود اشتغال (auto-entrepreneur) کار کند. برای این کار نیاز به ویزای بلند مدت با عنوان «پاسپورت تلنت» یا اجازه اقامت خاص دارد. همچنین باید در URSSAF و بسته به حوزه در Maison des Artistes (برای هنرهای تجسمی) یا AGESSA (برای نویسندگان) ثبتنام کند. این ثبت نام به آنان کمک می کند که درآمد خود را به دولت از این طریق اعلام کنند و از پوشش اجتماعی هنرمندان بهره مند شوند.
دریافت شماره SIRET
تمام هنرمندانی که میخواهند بهطور مستقل کار کنند، باید شماره SIRET دریافت کنند. این شماره در زمان ثبتنام در URSSAF یا AGESSA صادر میشود و شرط قانونی برای فعالیت، پرداخت مالیات و برخورداری از پوشش اجتماعی است.
موسیقیدانان، نویسندگان و حرفهایهای سینما (کارگردانان، فیلمنامهنویسان، تکنسینها) نیز باید برای اعلام خدمات خود و دریافت قانونی درآمدشان، شماره SIRET دریافت کنند. این اقدام ضروری است تا هنرمند تحت پوشش بیمه اجتماعی قرار گیرد، بتواند برای بازنشستگی حق بیمه پرداخت کند و در صورت بیماری یا حادثه از حمایت برخوردار شود.
اعلام درآمد و پوشش اجتماعی هنرمندان
هنگامی که شماره SIRET دریافت شد، هنرمندان، موسیقیدانان، نویسندگان یا حرفهایهای سینما باید درآمد خود را نزد URSSAF یا AGESSA (بسته به حوزه فعالیتشان) اعلام کنند. این اعلام درآمد به هنرمندان امکان میدهد از پوشش اجتماعی ویژهای بهرهمند شوند که شامل بیمه اجتماعی، بازنشستگی و مزایای خانوادگی است. موسیقیدانان، نویسندگان و حرفهایهای سینما که به صورت مستقل فعالیت میکنند، بدین ترتیب از حمایت اجتماعی برخوردار میشوند و میتوانند متناسب با درآمد حاصل از فعالیت هنری خود برای حقوق اجتماعی و بازنشستگیشان حق بیمه پرداخت کنند.
وضعیت حقوقی هنرمند در فرانسه
در فرانسه به محض اینکه اثری منحصر به فرد تولید کند از نظر حقوقی دارای ماهیت ویژه ای می شود.
هنرمند-مولف (Artiste-auteur)
برای خالقان آثار فکری مانند نقاشی، عکاسی، مجسمه، داستان مصور و… درآمد آنان از حق مؤلف، فروش اثر یا کمکهای مالی است و تحت رژیم ویژه اجتماعی URSSAF Limousin قرار دارند.
> برای اطلاعات بیشتر از حمایت های اجتماعی هنرمند-مولف ها، توزیع کنندگان و تاجران هنر مراجعه کنید به :
<برای اطلاع بیشتر از حمایت های اجتماعی از هنرمندان تجسمی و نویسندگان مراجعه کنید به : Maison des artistes
Statut auto-entrepreneur
Le Lorem Ipsum est simplement du faux texte employé dans la composition et la mise en page avant impression. Le Lorem Ipsum est le faux texte standard de l’imprimerie depuis les années 1500, quand un imprimeur anonyme assembla ensemble des morceaux de texte pour réaliser un livre spécimen de polices de texte. Il n’a pas fait que survivre cinq siècles, mais s’est aussi adapté à la bureautique informatique, sans que son contenu n’en soit modifié.
> برای آگاهی بیشتر از مراحل و الزامات نظام خوداشتغالی (auto-entrepreneur):
هنرمندان بینابین (Intermittents)
و کارکنان کارمند در حوزه نمایش: این وضعیت مربوط به هنرمندانی است که با قرارداد استخدام میشوند (اجراکنندگان، طراحان صحنه، طراحان لباس و …). آنها میتوانند بر اساس شرایط ساعات کاری، از نظام «بینابینی نمایش» (intermittence du spectacle) بهرهمند شوند که در فاصله بین دو قرارداد، امکان دریافت غرامت و حمایت مالی را فراهم میکند. هنرمندان بینابین یا مزدبگیر حقوق خود را بر اساس قراردادهای امضا شده با کارفرمایان شان دریافت میکنند. هنرمندان مزدبگیر به صندوق Pôle emploi Spectacle و سازمان Audiens برای تامین اجتماعی خود حق بیمه پرداخت میکنند.
> برای آگاهی بیشتر از نظام بینابینی نمایش: Pôle emploi Spectacle
> برای آگاهی بیشتر از نظام حمایت اجتماعی هنرمندان بینابین وحقوق بگیر Audiens>z
خدمات فرهنگی در مناطق فرانسه
ادارات منطقهای امور فرهنگی (DRAC) که زیر نظر وزارت فرهنگ فعالیت میکنند، بازیگران اصلی در حمایت از خلق، تولید و توزیع فرهنگی در سراسر خاک فرانسه هستند. این شبکه سرزمینی از سطوح مختلفی از حمایت تشکیل شده و پوششی کامل برای هنرمندان و ساختارهای فرهنگی، فارغ از حوزه فعالیتشان، تضمین میکند.
در تکمیل فعالیتهای سازمان ادارات منطقه ای (DRAC) 22 صندوق منطقهای هنر معاصر (FRAC)، تمرکززدایی فرهنگی را با خرید، توزیع، گردش و دیدهشدن آثار هنری تقویت میکنند. آنها سالانه بیش از ۶۰۰ نمایشگاه در سراسر کشور برگزار میکنند. مجموعههایشان شامل بیش از ۳۵,۰۰۰ اثر از بیش از ۶,۰۰۰ هنرمند سراسر جهان است.
در سطح ملی
وزارت فرهنگ، در هماهنگی با DRAC، نقش مرکزی در حمایت از خلق و توزیع هنری ایفا میکند. DRAC در ۱۸ منطقه حضور دارد و مأموریت آن همراهی با کنشگران فرهنگی از طریق اعطای کمکهای مالی و پشتیبانی از پروژههای کلان است. آنها سازوکارهای تأمین مالی مانند کمکهای خلق آثار، اقامتهای هنری، و کمیسیون های عمومی برای تولید آثار را اجرا میکنند. همچنین DRAC در ساماندهی شبکههای حرفهای در سطح ملی مشارکت میکند و ارتباط میان هنرمندان و ساختارهای توزیع و پخش را تسهیل میسازد.
در سطح منطقهای
مناطق از سازوکارهای پشتیبانی هدفمندتری بهرهمند میشوند که توسط DRAC و نیز در همکاری با شوراهای منطقهای مدیریت میشوند. کمکهای مالی منطقهای، پروژههای محلی را تأمین بودجه کرده و از رویدادهای بزرگ فرهنگی حمایت میکنند. FRACها، بهعنوان نهادهای منطقهای اصلی، با خرید آثار و سازماندهی نمایشگاههای سیار، از هنرمندان معاصر پشتیبانی میکنند. سایر ساختارها، مانند صحنههای ملی یا مراکز رقص، در بسیاری از مناطق حضور دارند و تنوع و کیفیت پیشنهادهای هنری محلی را تضمین میکنند.
در سطح شهرستانی (Départemental)
شهرستانها نیز در تأمین مالی و توزیع فرهنگی نقش ایفا میکنند، هرچند که مداخلات شان اغلب محدودتر از مناطق است. آنها از طریق کمکهای مالی محلی، پروژههای کوچک یا متوسط را حمایت میکنند، بهویژه در حوزههایی چون تئاتر، موسیقی یا هنرهای تجسمی. برای نمونه، برخی شهرستانها از رویدادها یا جشنوارههای محلی برای ارتقای دسترسی همگانی به فرهنگ حمایت میکنند.
در سطح شهری
شهرها (بهویژه کلانشهرهایی مانند پاریس، لیون، مارسی یا بوردو) نیز پشتیبانی بیشتری از هنرمندان و ساختارهای فرهنگی ارائه میدهند، از جمله اعطای کمکهزینههای اقامت هنری، بورسیههای خلق اثر، یا طرحهای حمایتی از نوآوری در حوزه هنر. حدود ده شهر مانند لیون، سن-اتین، لیموژ یا کن نیز نشان «شهر خلاق» یونسکو را دریافت کردهاند که تعهد آنها به فرهنگ را نشان میدهد. افزون بر این، شهرها رویدادهای فرهنگی بزرگ مانند جشنوارهها، نمایشگاههای هنری یا سالنهای هنر را سازماندهی و پشتیبانی میکنند.
نشان های خلق هنری وزارت فرهنگ نمادهای شناسایی، حمایت و اعتماد هستند، که به مکانهای خلق، تولید و توزیع هنری اعطا میشوند. این ساختارها که در سراسر فرانسه مستقر هستند، هنرمندان را در مراحل مختلف مسیر کاریشان همراهی میکنند.
